De voormalige leiders van het regime van Pol Pot kunnen de wreedheden en misdaden die tijdens het Rode Khmer periode zijn begaan niet in de schoenen van hun leider of de omstandigheden schuiven. Dat zei openbaar aanklager, Andrew Cayley, van het door de VN gesteunde Rode Khmertribunaal vandaag tijdens de tweede procesdag, als reactie op de verklaring van de verdachten dat ze niet op de hoogte waren van de wreedheden en dat ze er zelf niet aan deelgenomen hebben. Hij zei dat de aangeklaagden, net als Pol Pot, over leven en dood heersten terwijl ze aan de macht waren van 1975 tot 1979 “De verdachten kunnen niet aannemelijk maken dat ze niet wisten wat er gebeurde en dat ze geen controle hadden over de misdaden die werden gepleegd uit naam van wat zij noemen, de Democratisch Republiek Kampuchea.”

Naar schatting 1,7 miljoen mensen stierven door executie, honger, uitputting of gebrek aan medische zorg als gevolg van het radicale beleid van de Rode Khmer, die een puur agrarische socialistische maatschappij wilden creëren.
Cayley sprak op de tweede dag van de voortzetting van het proces, dat verdaagd was om de fysieke en psychische gesteldheid van de verdachten te onderzoeken. Gisteren werd door de officieren van justitie een litanie van verschrikkingen opgesomd, groot en klein, herinnerend aan de manier waarop de Rode Khmer niet alleen al zijn vijanden fysiek wilde verpletteren, maar schijnbaar ook de menselijke geest. Het grootste deel van de bevolking werd gedwongen om te werken in enorme rurale gemeenschappen en was verstoken van elke vorm van privé-leven. Gedwongen huwelijken namen de plaats in van liefde, en andersdenkenden werden zonden naar de zogenaamde ‘Killing Fields’ gezonden.

“Deze misdaden waren het gevolg van een georganiseerd plan, ontwikkeld door de verdachten en andere leiders en systematisch uitgevoerd door het Rode Khmer leger en centrale en regionale overheden,”” zei Cayley en vervolgt, “Dit kan niet alleen verweten worden aan Pol Pot.

De verdachten zijn de 85-jarige Nuon Chea, de ideoloog van de Rode Khmer en de nr. 2 leider; de 80-jarige Khieu Samphan, ex-staatshoofd, en de 86-jarige Ieng Sary, voormalig minister van Buitenlandse Zaken . Alle drie belijden hun onschuld. Een vierde verdachte, 79-jarige Ieng Thirith, werd ongeschikt verklaard om terecht te staan ​​vorige week, want ze heeft de ziekte van Alzheimer. Ieng Sary’s vrouw was minister van Sociale Zaken. Ze blijft nog wel vastzitten in afwachting van een rechterlijke beslissing over haar onvoorwaardelijke vrijlating.

De aanklachten behelzen onder meer misdaden tegen de menselijkheid, genocide, religieuze vervolging, moord en marteling. Pol Pot zelf overleed in 1998 in de jungle. De verdachten zijn oud en zwak, en de angsten heerst dat ze niet lang genoeg zullen leven om gerechtigheid te doen gelden. Michael Karnavas, een van de advocaten voor Ieng Sary, vroeg dinsdag of zijn cliënt de procedure in een speciale ruimte buiten de rechtszaal kamer mocht volgen om de fysieke belasting te verlichten. Rechter Nil Niet weigerde dat verzoek zoals hij ook deed met een eerder beroep op maandag. Hij vindt het belangrijk dat alle drie voormalige Khmer-leiders aanwezig zijn voor de verklaring van de aanklager.

Op maandag werd Chea Leang, de Cambodjaanse co-aanklager, opgeroepen voor de rechter om de wreedheden van de Rode Khmer uit de doeken te doen. Te beginnen op 17 april 1975 toen de Rode Khmer de hoofdstad Phnom Penh innam na een vijf jaar durende burgeroorlog. Aanvankelijk werden de soldaten toegejuichd als bevrijders. Ze begon echter tot ieders ontzetting onmiddellijk met de gedwongen evacuatie naar het platteland van de naar schatting 1 miljoen mensen in de hoofdstad. Het nieuwe regime vertelde de bevolking dat er een nieuwe sociale orde zou worden ingevoerd met een allesomvattende systeem van gedwongen arbeid, een verbod op persoonlijke eigendom en religie waarbij alle persoonlijke vrijheden werden afgeschaft.

De Rode Khmer onder leiding van Pol Pot begon voordat ze aan de macht kwam een oorlog tegen de pro-Amerikaanse regering en sleepte Cambodja direct mee in de maalstroom van de oorlog in Vietnam. Toen de revolutionairen de macht overnamen in 1975, werd het land afgesloten van de buitenwereld. Intellectuelen, ondernemers en iedereen beschouwd werd als een bedreiging werd gevangen gezet, gemarteld en meestal vermoord. Volgens de aanklagers zal het bewijs aantonen dat het regime, waarin de verdachten een leidende rol in hebben gespeeld, een van de meest brute en gruwelijke in de moderne geschiedenis is geweest.

Tweederde van de Cambodjanen vandaag de dag was nog niet geboren toen de communistische groep bewind van terreur eindigde in 1979.
Door de omvang van de aanklachten en de vele procedures die moeten worden doorlopen is er geen schatting te maken hoe lang het proces zal duren.  De verdediging mag woensdag reageren op de verklaringen, de feitelijke getuigenis is gepland op 5 december.