Ondanks protesten in binnen- en buitenland en vele rapporten die spreken van een enorme schade voor mens en milieu in diverse landen, gaat Laos gewoon door met de bouw van de omstreden waterkrachtcentrale de Xayaburidam in de Mekongrivier. Belangengroep International Union for Conservation (IUCN) waarschuwt dat de dam de rijke biodiversiteit in de regio verwoest. Een onomkeerbaar proces. In Thailand, dat het grootste deel aan elektriciteit gaat afnemen, groeit de weerstand tegen het project.

De Mekong-riviercommissie (MRC), bestaande uit Vietnam, Cambodja, Thailand en, initiatiefnemer voor de dam, Laos, plus dialoogpartners China en Birma, schatten dat de plannen de landbouw jaarlijks bijna 400 miljoen euro schade berokkent.

De Mekong en delen van de rivier Chao Phraya, die door Thailand stroomt, telt 1780 vissoorten. De Mekong staat volgens een rapport van de IUCN na de Amazone en de Congo-river op de derde plaats, als het gaat om diversiteit in riviervis. Deze bevinding is een steun in de rug voor de tegenstanders. Volgens Robert Mather, hoofd IUCN Zuid-Oost Azië, is het een waardevol wapen om wetenschappelijke informatie te hebben over wat er in de rivier zit tussen Luang Prabang en Vientiane. Dat maakt het gemakkelijker de juiste vragen te stellen bij milieueffectrapportages zegt hij.

Begin augustus dienden Thaise tegenstanders van de dam een petitie in tegen het Ministerie van Energie en het staatselektriciteitsbedrijf EGAT bij de bestuursrechter. EGAT is het Thaise bedrijf dat bijna 75 procent van de energie gaat afnemen van het straatarme Laos dat de harde valuta goed kan gebruiken.

Volgens actievoerders heeft Thailand de bevolking onvoldoende geïnformeerd over de sociale en milieugevolgen van de dam. Ondertussen maakte het Ministerie van Energie bekend dat de bouw van de dam op schema ligt en naar verwachting vanaf 2019 paraat is. Xayaburi, genoemd naar het gelijknamige dorp in de buurt, is de eerste van elf geplande dammen in de rivier.

Naast de 400 miljoen euro schade zal naar verwachting de visconsumptie voor de Thai en Laotianen met 30 procent dalen.

De MRC stelde in december nog voor dat internationale ontwikkelingspartners onderzoek doen naar de gevolgen van de dam. Desondanks gaan de voorbereidingen, waar de Aziatische Tijger al eerder over berichtte, gewoon door.

Ondertussen groeit de oppositie tegen de dam in Thailand. Onlangs zijn plaatselijke gemeenschapen, zoals Nong Kai, voor het eerst naar de Thaise rechter gestapt om het grensoverschrijdende waterkrachtproject te stoppen. Ze wijzen op een clausule in de Thaise grondwet die de overheid verplicht om publieke hoorzittingen te houden over projecten zoals de Xayaburi-dam, die grote gevolgen hebben voor Thaise dorpen en de biodiversiteit.

De grootste zorg van de tegenstanders is dat de dam de visserij in de Mekong schade berokkent. Visserij is de belangrijkste bron van levensonderhoud in het grensgebied. De dam zal de jaarlijkse migratie van vis ontregelen, vooral grote soorten kunnen de dam niet passeren. Het obstakel bedreigt het levensonderhoud van ongeveer 60 miljoen mensen die leven bij de rivier in de Mekonglanden. Zij vangen jaarlijks voor 1,8 tot 3,1 miljard euro vis, ongeveer een kwart van de wereldwijde jaarlijkse visvangst op binnenwateren.

Volgens Carl Middleton, Mekong-expert van de Chulalongkorn-universiteit in Bangkok, is er in regio niet eerder zo’n hevige oppositie opgekomen tegen een waterkrachtcentrale nu die er echt dreigt te komen.

De Mekong stroomt door Zuid-China, Birma, Thailand, Laos, Cambodja en Vietnam.

Vanuit Laos, een van de armste van de zes landen die de 4880 kilometer lange Mekong delen, wordt met gemengde gevoelens gereageerd op de protesten. Door de energie te verkopen aan buurlanden, zoals Thailand kan het land een derde deel van de 5,8 miljoen inwoners, die in armoede leven, helpen.

Het land heeft beloofd niet verder te gaan met de controversiële dam voordat alle sociale en milieugevolgen in kaart zijn gebracht. In juli kondigde Vientiane zelfs uitstel van het project aan.

Maar uit eerdere berichten en getuigenissen blijkt dat bouwbedrijf Ch. Karnchang Plc (CK) uit Thailand, voor 50 procent eigenaar aandeelhouder van het project, gewoon doorgaat met de bouw.

Half augustus bevestigde CK nog dat er niets veranderd is in de planning en dat niemand hen heeft gevraagd met de werkzaamheden te stoppen.

Voor de oppositiepartijen is het laatste woord hierover nog niet gezegd.