IDFA-documentaire The Defector aangrijpend verhaal over ontsnapping uit Noord-Korea

Door Bert Vos

In De Brakke Grond vond afgelopen zondag de première plaats, tijdens het International Documentary en Film Festival (IDFA), van de documentaire The Defector. Een film waarin regisseur Ann Shin met een verborgen camera vier Noord-Koreaanse vluchtelingen volgt op hun illegale reis van China naar Thailand, een vlucht naar de vrijheid.

“Ik wilde weten waarom deze mensen deze levensgevaarlijke reis ondernemen in de wetenschap dat hun achtergebleven familie gevaar loopt,” legt Shin uit. Het antwoord op deze vraag is simpel. “Ik wil een normaal leven leiden en ben bereid mijn leven hiervoor te geven,” zegt een van de vier overlopers. In Noord-Korea worden ze verraders genoemd. Als ze in China opgepakt worden – het land erkent geen Noord-Koreaanse vluchtelingen – gaan ze linea recta terug en volgt in de meeste gevallen executie of anders een mensonterend bestaan in een kamp. Want ze horen er niet meer bij als overloper zijnde, is de redenering van de regering Kim Jong-Un.

Jaarlijks proberen velen de hel van het stalinistische land te ontvluchten waar hongersnood heerst, een gebrek is aan alles en mensen in extreme armoede leven, terwijl de dictator en zijn kliek in weelde leven. In naar buiten gesmokkeld beelden zie je vervuilde kinderen, waarvan er eentje op één schoen loopt, eetbare kruimels zoeken onder stoelen en tafels waar mensen zitten te eten. Ze worden totaal genegeerd.

De vluchtelingen worden in China geholpen door mensensmokkelaars die hen via de Chinese provincies en de jungle in Laos naar Thailand loodsen. De bemiddelaars die de Koreanen met de smokkelaars in contact brengen worden in de volksmond ‘snakeheads’ genoemd. In de film zien we ‘Dragon’, niet zijn echte naam, die bemiddelt. Hij noemt zich liever een mensenrechtenactivist en niet een schimmige bemiddelaar die geld vraagt voor zijn diensten. Shin volgt hem tijdens zijn werkzaamheden waarbij hij de vier vrouwen door China begeleidt, die met het openbaar vervoer of minibus reizen. “Zenuwslopend,” erkent de regisseuse. “Als we gepakt waren en de beelden waren in beslag genomen was de identiteit van Dragon en de vluchtelingen bekend geworden. Dan waren ze allemaal terug gestuurd en was hun familie in groot gevaar geweest. Ik zelf, met mijn Canadese nationaliteit, zou alleen maar gedeporteerd worden.”

In de film zie je een ander gezicht van Dragon wanneer iemand niet aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Hij gaat via de telefoon tekeer en dreigt met sancties. 5000 euro per persoon moeten ze hem betalen. “Ik heb het geld nodig om de smokkelaars te betalen, de safehouses te huren, voor voedsel en om het vervoer te regelen,” verdedigt hij zich. Dragon is zelf een overloper. In Noord-Korea was hij commando in het leger. Een felbegeerde baan. Maar toen uitkwam dat zijn opa iets ‘fout’ had gedaan in de Korea-oorlog was hij ineens ‘besmet’ en verloor alles, zijn baan, huis en privileges. Daarna besloot hij te vluchten en woont nu in Zuid-Korea. “Hij doet het gewoon voor het geld, niet omdat hij een goed hart heeft,” zegt Shin die hem goed heeft leren kennen. Dragon stuurt elke maand geld naar zijn achtergebleven familie dat de grens wordt over gesmokkeld. Daar betaalt hij 30 % commissie over.

Vrouwelijke overlopers lopen nog een extra risico zoals verkrachting, gedwongen prostitutie en ontvoering waarna ze verkocht worden aan Chinese mannen die een echtgenote zoeken. Een van de overlopers is op haar vlucht ook verkocht. Ondanks dat ze aan ‘haar man’ wist te ontkomen, voelt ze zich toch schuldig. “Hij zal mij vreselijk missen. En nu moet hij ook nog eens een nieuwe vrouw kopen. Dat kost veel geld. Ik hoop dat hij mij vergeeft. In Zuid-Korea zal ik met hem bellen,” vertelt ze voor de camera.

Bij de grens met Laos, waar ze in een safehouse worden opgevangen, scheiden de wegen zich tussen de vier vrouwen en Shin, die ondertussen een emotionele band heeft opgebouwd met de overlopers. De vier weten een tocht van vijf dagen met hun gids door de jungle in Laos te overleven, waarbij ze drugssmokkelaars in de Gouden Driehoek en militaire patrouilles moeten zien te vermijden. Over dit deel van de tocht komt de kijker echter weinig te weten. In een grensdorp in Thailand ter hoogte van Chiang Mai sluit Shin de vier weer in de armen. Ze zijn eindelijk vrij.

Noord-Koreanen kunnen vanuit Thailand, als erkend vluchteling, asiel aanvragen in Zuid-Korea, Europa en Noord-Amerika. De meesten willen naar Zuid-Korea zegt Shin. “Daar worden ze drie maanden gedetineerd in een opvangcentrum. Ze worden verhoord en gescreend om zeker te zijn dat het geen spionnen of infiltranten zijn.” Het is moeilijk voor hen om te integreren in de Zuid-Koreaanse samenleving. “Ze weten niet hoe ze zich zelf moeten redden, in het Noorden werd alles voor ze bedacht. Ze zijn niet gewend iets op te bouwen, kennen geen ambitie verder te komen, doen wat hen wordt opgedragen maar vertonen zelf geen enkel initiatief. Ze begrijpen deze samenleving en hoe de arbeidsmarkt werkt niet. Nu het aantal vluchtelingen toeneemt verhardt de houding van de Zuid-Koreanen. Ze worden niet meer als zielig gezien na alles wat ze meegemaakt hebben. Net zoals tussen de West-Duitsers en de Oost-Duitsers nadat de muur was gevallen.”

Shins ouders komen uit Zuid-Korea, zijzelf is in Canada geboren waar ze haar eigen filmproductiebedrijf, ‘Fathom Film Group’, heeft. Ze ziet de situatie in Noord-Korea op korte termijn niet veranderen. “Het enige wat we kunnen doen is de Noord-Koreanen blijven informeren via ‘free radio’ en de luchtballonnen met pamfletten die we de grens oversturen, we kunnen alleen hopen op voorzichtige hervormingen en dat er een brede sociale onrust komt. Ik heb geen idee wat de toekomst brengt, maar wel dat het regime ooit eens in elkaar stort.”

Share and Enjoy:
  • Print
  • email
  • Google Bookmarks
  • Facebook
  • Twitter
  • Hyves
  • LinkedIn
  • NuJIJ
  • eKudos
  • MySpace
  • del.icio.us
 

Nieuwste verhalen in categorie Nieuws

 

Geen reacties

Reageren uitgeschakeld.

 
 
 
 

Nieuws